వాషింగ్టన్: సాంకేతికత పెరిగేకొద్దీ మానవ జీవనశైలి సులువవుతోంది, కానీ అదే సమయంలో అది మన శారీరక, మానసిక సామర్థ్యాలను దెబ్బతీస్తోంది. ప్రస్తుతం ప్రపంచాన్ని శాసిస్తున్న కృత్రిమ మేధస్సు (Artificial Intelligence) మితిమీరిన వాడకంపై అంతర్జాతీయ న్యూరోసైంటిస్టులు అత్యంత ఆందోళనకరమైన విషయాలను వెల్లడించారు. నిరంతరం ఏఐ టూల్స్ వాడటం వల్ల మానవ మెదడు తన సహజ ఆలోచనా శక్తిని కోల్పోతోందని పరిశోధనల్లో తేలింది.
నిపుణుల విశ్లేషణ: 'కాగ్నిటివ్ రిజర్వ్' దెబ్బతింటుందా?
అమెరికాకు చెందిన ప్రముఖ సిద్ధాంత న్యూరోసైంటిస్టు, పొసిబిలిటీ ఇన్స్టిట్యూట్ ప్రధాన శాస్త్రవేత్త వివియెన్ మింగ్ ఈ అంశంపై అంతర్జాతీయ మీడియాతో కీలక విషయాలను పంచుకున్నారు.
క్రానిక్ సబ్స్టిట్యూషన్ (దీర్ఘకాలిక ప్రత్యామ్నాయం): ఏఐ నేరుగా ఎలాంటి నాడీ సంబంధిత వ్యాధులను కలుగజేయదు. కానీ, చిన్న చిన్న పనులకు, ఆలోచనలకు కూడా పూర్తిగా ఏఐపై ఆధారపడటాన్ని ‘క్రానిక్ సబ్స్టిట్యూషన్’ అంటారు. ఈ అలవాటు వల్ల మెదడుకు ఇవ్వాల్సిన మానసిక శ్రమ పూర్తిగా తగ్గిపోతుంది.
కాగ్నిటివ్ రిజర్వ్ (Cognitive Reserve) క్షీణత: వయసు పెరిగినా లేదా మెదడుకు ఏదైనా శారీరక నష్టం వాటిల్లినా, పరిస్థితులను తట్టుకుని మెదడు స్థిరంగా పనిచేయడానికి తోడ్పడే అంతర్గత సామర్థ్యాన్నే 'కాగ్నిటివ్ రిజర్వ్' అంటారు. కొత్త విషయాలు నేర్చుకోవడం, విశ్లేషించడం ద్వారా ఇది బలపడుతుంది. అయితే, ఆలోచించే బాధ్యతను ఏఐకి అప్పగించడం వల్ల ఈ రిజర్వ్ సామర్థ్యం క్షీణించి, వృద్ధాప్యంలో వచ్చే డిమెన్షియా (మతిమరుపు వ్యాధి) ను ఎదుర్కొనే శక్తిని మెదడు కోల్పోతుంది.
శాస్త్రీయ ఆధారాలు: అంతర్జాతీయ అధ్యయనాలు ఏం చెబుతున్నాయి?
వివియెన్ మింగ్ హెచ్చరికలను బలపరుస్తూ అంతర్జాతీయంగా ప్రతిష్టాత్మక విశ్వవిద్యాలయాలు నిర్వహించిన పరిశోధనల వివరాలు ఇవే:
పరిశోధనా సంస్థఅధ్యయన అంశంకనుగొన్న నిజాలుమెక్గిల్ విశ్వవిద్యాలయం (McGill University)నావిగేషన్ కోసం తరచుగా GPS వాడేవారిపై అధ్యయనంస్వయంగా దారిని గుర్తించే ‘స్థల అవగాహన జ్ఞాపకశక్తి’ (Spatial Memory) కాలక్రమేణా తీవ్రంగా బలహీనపడింది.ఎంఐటీ మీడియా ల్యాబ్ (MIT Media Lab)కంటెంట్ రైటింగ్ కోసం LLM (Large Language Models) వాడేవారిపై అధ్యయనంసంప్రదాయ పద్ధతుల్లో రాసేవారితో పోలిస్తే, ఏఐ వాడేవారిలో మెదడు నాడీ అనుసంధానం (Neural Connectivity) లోపించింది. తాము ఇప్పుడే రాసిన విషయాన్ని కూడా వారు గుర్తుంచుకోలేకపోయారు.పరిష్కారం ఏంటి?
కృత్రిమ మేధస్సును ఒక సహాయక సాధనంగా మాత్రమే చూడాలని, దాన్ని మన ఆలోచనలకు ప్రత్యామ్నాయంగా మార్చకూడదని శాస్త్రవేత్తలు సూచిస్తున్నారు. మెదడు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి పజిల్స్ పూరించడం, కొత్త భాషలు నేర్చుకోవడం, సొంతంగా లెక్కలు చేయడం మరియు సృజనాత్మక పనుల్లో నిరంతరం నిమగ్నం కావడం ఎంతో అవసరమని వారు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
Disclaimer
గమనిక: ఈ కథనం అంతర్జాతీయ న్యూరోసైంటిస్టులు వ్యక్తంచేసిన అభిప్రాయాలు మరియు మెక్గిల్, ఎంఐటీ విశ్వవిద్యాలయాల ప్రాథమిక పరిశోధనా నివేదికల ఆధారంగా సమాచార అవగాహన కోసం రాయబడింది. సాంకేతికత మరియు వైద్యపరమైన అంశాలపై మరింత లోతైన అవగాహన కోసం సంబంధిత శాస్త్రవేత్తలు లేదా మానసిక నిపుణులను సంప్రదించగలరు.
